সাহিত্য অকাদেমি বঁটা, ২০১৮ – এক চাক্ষুষ অভিজ্ঞতাৰ দিনলিপি: মৃণাল কুমাৰ মিশ্ৰ

প্ৰৱন্ধ বিতান

  • 18
  •  
  •  
  •  
  •  
    18
    Shares

“Sahitya Academy is the bridge that connects all the languages and literature of India.”
হয়, সাহিত্য অকাদেমি এনে এক স্বতন্ত্ৰ অনুষ্ঠান যিয়ে ভাৰতৰ প্ৰতিটো সংবিধান স্বীকৃত ভাষাৰ মাজত এক যোগসূত্ৰ হৈ কাম কৰি আহিছে। প্ৰতিটো ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ সাহিত্যৰ সুবাস দেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ মাজলৈ বোৱাই নিবলৈ সাহিত্য অকাদেমি দায়বদ্ধ। এই উদ্দেশ্যে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিটো ভাষাৰ মাজৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ সাহিত্য আৰু সাহিত্যিক জনক বিচাৰি উলিয়াই বঁটা প্ৰদান কৰি আহিছে সাহিত্য অকাদেমিয়ে। ২০১৮ বৰ্ষৰ অকাদেমি বঁটাসমূহ ঘোষণা কৰা হৈছিল যোৱা ডিচেম্বৰ মাহত আৰু এই বঁটাসমূহ বিতৰণ কৰা হৈছিল যোৱা ২৮ জানুৱাৰীৰ পৰা ২ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ দিল্লীৰ সাহিত্য অকাদেমিৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক সাহিত্য উৎসৱৰ মাজত। তুলসীৰ লগত কলপটুৱাৰ মুক্তিৰ দৰে এই বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত উপস্থিত থকাৰ এক বিৰল সুবিধা পাইছিলোঁ মই। অসমীয়া ভাষাৰ বাবে এইবাৰ(২০১৮ চনৰ) সাহিত্য অকাদেমি বঁটাপ্ৰাপক সনন্ত তাঁতিদেৱৰ লগত উক্ত সাহিত্য উৎসৱৰ দুটা দিন সম্পূৰ্ণ ৰূপে উপভোগ কৰাৰ সূৱৰ্ণ সুযোগ হেৰুৱাব নোখোজিলোঁ আৰু তাৰ বিনিময়ত মোৰ অভিজ্ঞতাৰ ভৰালত সঁচাকৈয়ে কিছু মূল্যবান অভিজ্ঞতা সংযোজন কৰিব পাৰিলোঁ। সেই অভিজ্ঞতাৰেই কিছু অংশ এতিয়া আপোনালোকৰ ওচৰলৈ আগবঢ়াব বিচাৰিছোঁ । এই দুদিনৰ মোৰ অভিজ্ঞতাৰ চাক্ষুষ বিৱৰণলৈ যোৱাৰ আগতে আহকচোন সাহিত্য অকাদেমিৰ ভিতৰ চোতালত এভুমুকি মাৰি লৈ ইয়াৰ বিভিন্ন বঁটাসমূহৰ বিষয়ে অলপ জানি লওঁ, লগতে এইবছৰৰ বিভিন্ন ভাষাৰ বঁটাপ্ৰাপক সকলৰ চমু বিৱৰণীৰ মাজলৈও জুমি চাওঁ।

১৯৫৪ চনৰ ১২ মাৰ্চত স্থাপিত ‘সাহিত্য অকাদেমি’ ভাৰত চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰণালয়ৰ অন্তৰ্গত এক স্বতন্ত্ৰ অনুষ্ঠান। মুখ্য উদ্দেশ্য – ভাৰতবৰ্ষৰ বিভিন্ন ভাষাসমূহৰ সাহিত্য সম্ভাৰৰ উপযুক্ত প্ৰসাৰ আৰু উদ্গণিমূলক প্ৰচাৰত সহায় কৰা। সাহিত্য অকাদেমিৰ স্মাৰক চিহ্নৰ তলত উল্লেখ থকা ” ভাষা অনেক। দেশ এক ।” বাক্যশাৰীয়ে ইয়াৰ যথাৰ্থতাকে প্ৰতিপন্ন কৰে।

নতুন দিল্লীৰ ফিৰোজ শ্বাহ ৰোডৰ দূৰদৰ্শনৰ মুখ্য কাৰ্য্যালয় ‘মাণ্ডি হাউচ’ৰ সম্মুখৰ এক বহল আটকধুনীয়া চৌহদৰ মাজত অৱস্থিত ‘ৰবীন্দ্ৰ ভৱন’ হ’ল সাহিত্য অকাদেমি, সংগীত নাটক অকাদেমি আৰু ললিত কলা অকাদেমিৰ সামূহিক মুখ্য কাৰ্য্যালয়। ইয়াৰ উপৰিও তিনিটা মাণ্ডলিক কাৰ্য্যালয় ক্ৰমে কোলকাতা, মুম্বাই, আৰু বাঙ্গালোৰত আছে।

অকাদেমি চৌহদৰ ভিতৰতেই কেবাটাও পূৰ্ণাঙ্গ প্ৰেক্ষাগৃহ, এটা বৃহৎ পুথিভঁৰাল, আলোচনা চক্ৰ গৃহ, ইত্যাদি সকলোবোৰেই উপযুক্ত ভাবে পঢ়ুৱৈ, শ্ৰোতা, দৰ্শকৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে ব্যৱহাৰৰ বাবে ৰখা হৈছে।

মুঠতে ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ সৃষ্টিশীল সাহিত্যৰ উপযুক্ত প্ৰসাৰৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি আজি নিজেই এজোপা বটবৃক্ষৰ ৰূপত ফলে-ফুলে জাতিষ্কাৰ হৈ অনেক ভাষাৰ বিশাল ভাৰতীয় সাহিত্যৰ আৰু উন্নতিৰ পথত উল্লেখযোগ্য বৰঙণি যোগাবলৈ সক্ষম হৈছে। বিভিন্ন ভাষাৰ মাজৰ অন্তৰায় আতৰাই অনুবাদ সাহিত্যৰ মাজেৰে সঁচাকৈয়ে সাহিত্য অকাদেমিয়ে ভাৰতৰ দৰে বিশাল দেশখনক ‘অনক্যৰ মাজত ঐক্য’ মহামন্ত্ৰৰ এক মুখ্য হোতাৰ ভূমিকা পালন কৰিছে। ইয়াৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি নিশ্চয়কৈ সাধুবাদৰ পাত্ৰ।

১৯৫৫ চনৰ পৰা ২৪টা ভাৰতীয় ভাষাৰ সৃষ্টিশীল সাহিত্যৰ বাবে প্ৰতি বছৰে সাহিত্য অকাদেমি মূল বঁটা দি অহা হৈছে। ইয়াৰ বাবে প্ৰতিজন বঁটাপ্ৰাপকলৈ আগবঢ়োৱা হয় এক লাখ টকাৰ মাননী, সাহিত্য অকাদেমি স্মাৰক আৰু এখন অংগবস্ত্ৰ। সাহিত্য অকাদেমি বঁটাৰ স্মাৰকটোৰ নক্মা প্ৰস্তুত কৰিছিল প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক তথা আন্তৰ্জাতিক খ্যাতিসম্পন্ন চিত্ৰপৰিচালক সত্যজিত ৰয়দেৱে। ইয়াৰ উপৰিও ৩৫ বছৰৰ অনুৰ্ধ যুৱ সাহিত্যিক সকলক উদগনি যোগাবলৈ ‘সাহিত্য অকাদেমি যুৱ পুৰষ্কাৰ’ প্ৰতিবছৰেই প্ৰতিটো স্বীকৃত ভাষাত একোজনলৈ আগবঢ়োৱা হয় যাৰ মূল্য পঞ্চাশ হাজাৰ টকা। শিশু সাহিত্যৰ উন্নয়নৰ বাবেও সাহিত্য অকাদেমিয়ে প্ৰতি বছৰে দি আহিছে ‘সাহিত্য অকাদেমি বাল সাহিত্য পুৰষ্কাৰ’ , প্ৰতিটো ভাষাতেই একোজনলৈ। ইয়াৰ মূল্যও পঞ্চাশ হাজাৰ টকা। সাহিত্য অকাদেমিৰ আন এক মুখ্য উদ্দেশ্য হৈছে অনুবাদ সাহিত্যক উদগনি যোগোৱা। সেই উদ্দেশ্যে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিটো ভাষাত এজনলৈ আগবঢ়োৱা হয় ‘ সাহিত্য অকাদেমি অনুবাদ পুৰষ্কাৰ’ । ইয়াৰ মূল্যও পঞ্চাশ হাজাৰ টকা, স্মাৰক আৰু অংগবস্ত্ৰ সহিতে। এই সমূহ বঁটাৰ উপৰিও , প্ৰতিবছৰে ভাৰতবৰ্ষৰ চাৰিটা মূল মণ্ডলৰ পৰা সাধাৰণতে এজনকৈ লোকক ‘সাহিত্য অকাদেমি ভাষা সন্মান’ নামৰ বিশেষ বঁটা এটা প্ৰদান কৰা হয়। উত্তৰ, দক্ষিণ, পূৱ আৰু পশ্চিম মণ্ডলৰ পৰা অতি বিশিষ্ট একোজন সাহিত্যিক এই ভাষা সন্মানৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। মূলতঃ স্বীকৃত ২৪ টা ভাষাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য ভাষাৰ মাজৰ পৰা এই বঁটাৰ বাবে প্ৰতিটো মণ্ডলৰ পৰা বিশিষ্ট সাহিত্যিক সকলক নিৰ্বাচন কৰা হয়। সংবিধান স্বীকৃত ২৪টা ভাষাৰ বাহিৰৰ ভাষাসমূহৰ উৎকৃষ্ট সাহিত্য কৃতি তথা শাস্ত্ৰীয় আৰু মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ প্ৰসাৰৰ বাবে এই ভাষা সন্মান প্ৰদান কৰা হয়, য’ত থাকে এক লাখ টকাৰ চেক, স্মাৰক আৰু অংগবস্ত্ৰ।

এই সকলোবোৰৰ ওপৰত, সাহিত্য অকাদেমিৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান, সাহিত্য অকাদেমি মহত্তৰ সদস্য ( ফেলোশ্বীপ) পদ যঁচা হয় কেইজনমান অতি বিশিষ্ট সাহিত্যিকক প্ৰতিবছৰেই। এই পদ কোনো নিৰ্দিষ্ট ভাষাৰ বাবে সীমাবদ্ধ নাথাকে, যি কোনো স্বীকৃত ভাষাৰ মাজৰ পৰা এই সকল সদস্যক সাহিত্য অকাদেমিৰ সাধাৰণ সভাই বাচনি কৰি লয়। এজন লেখকৰ প্ৰতি সাহিত্য অকাদেমিয়ে প্ৰদান কৰা সৰ্বোচ্চ সন্মান হৈছে এই সদস্য পদ। এই বছৰ আমাৰ অসমীয়াৰ গৌৰৱ, প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক, প্ৰাক্তন ৰাজ্যসভাৰ সদস্য শ্ৰীযুত নগেন শইকীয়া দেৱক এই সদস্য পদ প্ৰদান কৰা হয়। তেখেতৰ লগতেই এই সন্মান লাভ কৰা আন তিনি গৰাকী ব্যক্তি হ’ল – প্ৰতিষ্ঠিত ইংৰাজী কবি জয়ন্ত মহাপাত্ৰ , প্ৰতিষ্ঠিত ডোগৰী ভাষাৰ কবি পদ্মা সচদেৱ, আৰু হিন্দী ভাষাৰ স্বনামধন্য কবি বিশ্বনাথ প্ৰতাপ তিৱাৰী।

এইদৰে প্ৰায় প্ৰতিটো ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে বিভিন্ন সৰ্বোচ্চ বঁটা-বাহন প্ৰদান কৰি লগতে এই সমূহ ভাষাৰ সৰ্বোকৃষ্টখিনি আন ভাষাৰ মাজলৈ অনুবাদৰ জৰিয়তে আগবঢ়াই দি সাহিত্য অকাদেমিয়ে ভাৰতীয় সাহিত্য জগতৰ উন্নয়নৰ দিশত প্ৰভূত অৰিহণা যোগাই আহিছে। সাহিত্য অকাদেমিৰ বৰ্তমানৰ মুখ্য পদাধিকাৰ সকল হ’ল –
সভাপতি : ডঃ চন্দ্ৰশেখৰ কাম্বাৰ
উপ সভাপতি : শ্ৰী মাধৱ কৌশিক
সম্পাদক : ডঃ কে শ্ৰীনিবাস ৰাও।

১৯৫৫ চনৰ পৰা সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান আৰম্ভ হোৱাৰ পৰা এইবাৰ ২০১৮ চনৰ বঁটা প্ৰদানলৈ বিভিন্ন যোগ্যজনে বিভিন্ন ভাষাত এই বঁটা লাভ কৰি আহিছে। অসমীয়া ভাষাও ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম নহয়। ১৯৫৫ চনৰ প্ৰথম সাহিত্য অকাদেমি বঁটা, অসমীয়া ভাষাৰ বাবে লাভ কৰিছিল প্ৰথিতযশা কবি, সাহিত্যিক, লেখক স্বৰ্গীয় যতীন্দ্ৰ নাথ দুৱৰা দেৱে তেখেতৰ “বনফুল’ নামৰ কাব্যপুথিখনৰ বাবে। ইয়াৰ পাছত ১৯৫৬ চনৰ পৰা একাদিক্ৰমে ১৯৫৯ চনলৈ অসমীয়া ভাষাৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাছিল। তাৰ পাছতো ১৯৬২ আৰু১৯৬৩ চন, ১৯৬৫, ১৯৭১, ১৯৭৩, আৰু ২০১৩ চনত এই বঁটা অসমীয়া ভাষাৰ বাবে প্ৰদান কৰা হোৱা নাছিল। এই সুযোগতে ১৯৫৫ চনৰ পৰা ২০১৮ চনলৈ অসমীয়া ভাষাৰ বাবে লাভ কৰা সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰাপক সকলৰ নাম উল্লেখ কৰাৰ লোভ সামৰিব নোৱাৰিলো।

বছৰ কিতাপৰ নাম বঁটা প্ৰাপক
——– —————— ——————-
১৯৫৫ বনফুল – যতীন্দ্ৰ নাথ দুৱৰা
১৯৬০ কংগ্ৰেছৰ কাঁচিয়লি ৰ’দত — বেণুধৰ শৰ্মা
১৯৬১ ইয়াৰুইঙ্গম – বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য
১৯৬৪ অসমৰ লোক সংস্কৃতিৰ – বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা
১৯৬৬ বেদনাৰ উল্কা – অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী
১৯৬৭ আধুনিক গল্প সাহিত্য – ত্ৰৈলোক্য গোস্বামী
১৯৬৮ অলকানন্দা – নলিনী বালা দেৱী
১৯৬৯ মঞ্চলেখা – অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা
১৯৭০ মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ – লক্ষ্মীনাথ ফুকন
১৯৭২ অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী – চৈয়দ আব্দুল মালিক
১৯৭৪ গোলাম – সৌৰভ কুমাৰ চলিহা
১৯৭৫ ককাদেউতাৰ হাড় – নৱকান্ত বৰুৱা
১৯৭৬ শৃংখল – ভৱেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া
১৯৭৭ বকুল বনৰ কবিতা – আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা
১৯৭৮ পিতা পুত্ৰ – হোমেন বৰগোহাঞি
১৯৭৯ সোণালী জাহাজ – ভবেন বৰুৱা
১৯৮০ পৃথিৱীৰ অসুখ – যোগেশ দাস
১৯৮১ কবিতা – নীলমণি ফুকন
১৯৮২ মামৰে ধৰা তৰোৱাল – মামণি ৰয়ছম আৰু দুখন উপন্যাস। গোস্বামী
১৯৮৩ সুদীৰ্ঘ দিন আৰু ঋতু – নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ
১৯৮৪ জঙ্গম – দেৱেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্য্য
১৯৮৫ –কৃষ্ণ কান্ত সন্দিকৈৰ — কৃষ্ণ কান্ত সন্দিকৈ ৰছনা সম্ভাৰ
১৯৮৬ – বেণুধৰ শৰ্মা – তীৰ্থ নাথ শ‌ৰ্মা
১৯৮৭ – আন এজন – হৰেকৃষ্ণ ডেকা
১৯৮৮ – পাতাল ভৈৰৱী – লক্ষ্মীনন্দন বৰা
১৯৮৯ – অসমীয়া জাতীয় জীৱনত – হীৰেন গোহাঁই মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা
১৯৯০ – স্নেহ দেৱীৰ একুকী গল্প – স্নেহ দেৱী
১৯৯১ – ব্ৰহ্মপুত্ৰ ইত্যাদি পদ্য – অজিত বৰুৱা
১৯৯২ – শইচৰ পথাৰ মানুহ – হীৰেন ভট্টাচাৰ্য্য
১৯৯৩ – মোৰ যে কিমান হেঁপাহ – কেশৱ মহন্ত
১৯৯৪ – মধুপুৰ বহুদূৰ – শীলভদ্ৰ(ৰেৱতি মোহন দত্ত চৌধুৰী)
১৯৯৫ – মহাৰথী – চন্দ্ৰ প্ৰসাদ শইকীয়া
১৯৯৬ – অভিযাত্ৰী – নিৰুপমা বৰগোহাঞি
১৯৯৭ – আন্ধাৰত নিজৰ মুখ – নগেন শইকীয়া
১৯৯৮ – আশীৰ্বাদৰ ৰং – অৰুণ শৰ্মা
১৯৯৯ – বিপন্ন সময় – মেদিনী চৌধুৰী
২০০০ – বাঘে টাপুৰ ৰাতি – অপূৰ্ব শৰ্মা
২০০১ – এধানি মাহীৰ হাঁহি – মহিম বৰা
২০০২ – মহৎ ঐতিহ্য – নলিনী ধৰ ভট্টাচাৰ্য্য
২০০৩ – অনেক মানুহ অনেক ঠাই – বিৰেশ্বৰ বৰুৱা আৰু নিৰ্জনতা
২০০৪ – মানুহ অনুকূলে – হীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত
২০০৫ – মৌন ওঠ মুখৰ হৃদয় – য়েছে দৰ্জি ঠংছি
২০০৬ – চেনেহ জৰিৰ গাঠি – অতুলানন্দ গোস্বামী
২০০৭ – শান্তনু কূলনন্দন – পূৰৱী বৰমূদৈ
২০০৮ – দেওলাংখুই – ৰীতা চৌধুৰী
২০০৯ – কথা ৰত্নাকৰ – ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা
২০১০ – অসমীয়া ৰামায়ণি সাহিত্য : – কেশদা মহন্ত কথাবস্তুৰ আতিগুৰি
২০১১ – এই অনুৰাগী এই উদাস – কবীন ফুকন
২০১২ – পাটকাইৰ ইপাৰে মোৰ দেশ – চন্দনা গোস্বামী
২০১৩ – ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ – ৰবীন্দ্ৰ চৰকাৰ
২০১৪ – মৰিয়ম আষ্টিন – অৰূপা পটঙ্গীয়া কলিতা অথবা হীৰা বৰুৱা
২০১৫ – আকাশৰ চাবি আৰু – কূল শইকীয়া অন্যান্য গল্প
২০১৬ – মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ – জ্ঞান পূজাৰী
২০১৭ – মৰিয়াহোলা – জয়ন্ত মাধৱ বৰা
২০১৮ – কাইলৈৰ দিনটো আমাৰ হ’ব – সনন্ত তাঁতি

আৰম্ভণিৰে পৰা এইবাৰলৈ মানে ২০১৮ চনলৈ অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটাৰ বিষয়ে জনাৰ পাছত এইবাৰ আগবাঢ়িব বিচাৰিছোঁ এইবছৰৰ সাহিত্য অকাদেমি মূল বঁটা পোৱা লেখকসকলৰ বিষয়ে এক চমু পৰিচিতিৰ মাজলৈ। সৰ্বমুঠ ২৪ টা ভাষাৰ বাবে এই বঁটাসমূহ ঘোষণা কৰা হৈছিল, যিসকলৰ চমু বিৱৰণ একাদিক্ৰমে তলত দিয়া হ’ল।

অসমীয়া ভাষাৰ বাবে কবি সনন্ত তাঁতিদেৱক তেখেতৰ কবিতা পুথি “কাইলৈৰ দিনটো আমাৰ হ’ব” নামৰ গ্ৰন্থ খনৰ বাবে এই সন্মান যচা হৈছে।
বঙালী ভাষাৰ বাবে কাহিনীকাৰ সঞ্জীৱ চট্টোপাধ্যায়ক ” শ্ৰীকৃষ্ণেৰ শেষ কটা দিন” নামৰ গদ্য পুথিখনৰ বাবে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।
বড়ো ভাষাৰ বাবে লেখক ঋতুৰাজ বসুমতাৰীদেৱক তেখেতৰ চুটি গল্পৰ সংকলন “দংছে লামা” ৰ বাবে এই সন্মান যচা হয়। ২৩টা চুটিগল্পৰ সংগ্ৰহ “দংছে লামা”ৰ মাজেৰেই লেখকে বড়ো সমাজৰ বিভিন্ন দিশ সুন্দৰকৈ প্ৰতিফলিত কৰি দেখুৱাইছে। প্ৰধানকৈ বড়োসকলৰ গ্ৰাম্য জীৱন আৰু বড়োসকলৰ জাতীয় পুনৰোথ্থানৰ কাহিনীৰ ভেটিত ৰচনা কৰা গল্পসমূহে লেখকৰ ৰচনাশৈলীৰ অভিনৱত্ব দাবী কৰিব পাৰে।

ডোগৰী ভাষাৰ বাবে প্ৰখ্যাত লেখক, কবি তথা সম্পাদক ইন্দৰজীত কেসৰৰ উপন্যাস “ভাগীৰথ”ৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। সমসাময়িক সমাজত পৰিলক্ষিত হোৱা প্ৰায় প্ৰতিটো দিশেই “ভাগীৰথ”ৰ মাজত সুন্দৰ ভাবে প্ৰতিফলিত কৰিব পাৰিছে লেখকে। সেয়েহে এই উপন্যাসখন লেখকৰ ডোগৰী ভাষালৈ মহত্বপূৰ্ণ অৱদান ৰূপে বিবেচনা কৰা হয়।

ইংৰাজী ভাষাত এইবাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয় প্ৰখ্যাত ইংৰাজী লেখক আনিছ চেলিমৰ উপন্যাস “দি ব্লাইন্দ লেডিজ ডিচেন্দেচ্ছ্” ৰ বাবে। দক্ষিণ ভাৰতৰ এটা সৰু মুছলমান পৰিয়ালৰ অৱক্ষয়ৰ কাহিনীৰে চিত্ৰিত এই উপন্যাসখন ভাৰতৰ ইংৰাজী সাহিত্যৰ এখন উল্লেখযোগ্য উপন্যাস বুলি গণ্য কৰা হয়।

গুজৰাটী ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয় প্ৰখ্যাত লেখিকা, সাংবাদিক, সমালোচক তথা অনুবাদক শ্বৰিফা কাছামভাই ভিজালিৱালাৰ প্ৰৱন্ধ সংকলন “বিভাজননী ব্যাথা”লৈ। স্বৰাজোত্তৰ ভাৰত বিভাজনৰ ওপৰত ৰচিত উপন্যাস আৰু চিনেমাৰ সমালোচনামূলক প্ৰৱন্ধ সমূহৰ সংকলন ‘বিভাজননী ব্যাথা’ নিশ্চিত ভাবে গুজৰাটী ভাষালৈ এক উল্লেখযোগ্য অৱদান বুলি বিবেচিত হৈছে।

হিন্দী ভাষাৰ বাবে এইবাৰ অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয় প্ৰখ্যাত হিন্দী লেখিকা চিত্ৰা মূদগলৰ উপন্যাস ” পোষ্ট বক্স নং ২০৩, নালা সোপাৰা” ৰ বাবে। সমাজত তৃতীয় লিঙ্গৰ তথা নুপুংসক সকলৰ অৱস্থাক ভেটি কৰি লেখি উলিওৱা এই উপন্যাসখন হিন্দী সাহিত্যলৈ লেখিকাৰ এক উৎকৃষ্ট অৱদান।

কানাড়া ভাষাত এইবাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটাৰ বাবে বিবেচিত হয় সাহিত্যিক সমালোচক কে. জি. নাগৰাজপ্পাৰ প্ৰৱন্ধ সংকলন “অনুশ্ৰেণী যজমনিকে”। সমালোচনাত্মক সাহিত্যৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন এই প্ৰৱন্ধ সংকলনখন।

কাশ্মীৰী ভাষাৰ ১৮টা চুটি গল্পৰ সংকলন “আখ”ৰ বাবে মুষ্টাক আহমদ মুষ্টাকলৈ আগবঢ়োৱা হয় কাশ্মীৰী ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা। ১৯৯০ চনৰ পিছৰ অশান্ত কাশ্মীৰৰ আৰ্থ-সামাজিক তথা পৰিৱেশৰ সম্যক ধাৰণা এই গল্পসমূহৰ মাজত লেখকে সুন্দৰকৈ দাঙি ধৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।
কোঙ্কনী কবিতাৰ পুথি “চিত্ৰলিপি”ৰ বাবে প্ৰখ্যাত কোঙ্কনী কবি তথা অনুবাদক পৰেশ নৰেন্দ্ৰ কামতলৈ আগবঢ়োৱা হয় এইবাৰৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা। জীৱনৰ অন্তহীন যাত্ৰাক প্ৰতিবিম্বিত কৰি লেখা এক বিশেষ তথা নশৈলীৰ কবিতাসমূৰ বাবে চিত্ৰলিপি হৈ উঠিছে কবিতাৰ এক অনন্য শিল্প।
মৈথেলী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন “পৰিনীতা”ৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা আগবঢ়োৱা হয়, মৈথেলী ভাষাৰ প্ৰখ্যাত গল্পকাৰ শ্ৰীমতি বীণা ঠাকুৰলৈ। সমাজৰ আৰ্থিকভাবে দূৰ্বল শ্ৰেণীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি লেখা এই গল্পসমূহৰ মাজেৰে লেখিকাই বৰ ধুনীয়াকৈ মৈথেলী সমাজৰ বিভিন্ন দিশৰ সন্ধান পঢ়ুৱৈক দিবলৈ সক্ষম হৈছে।

মালায়ালম ভাষাত ৰচিত কবিতা পুথি “গুৰুপৌৰ্ণমি”ৰ বাবে প্ৰখ্যাত মালায়লম কবি, নাট্যকাৰ তথা চিত্ৰনাট্য লেখক এস্ ৰমেশন নায়াৰলৈ আগবঢ়োৱা হৈছে এইবাৰৰ মালায়লম ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা। বিংশ শতিকাৰ কেৰালাৰ মহান সমাজ সংস্কাৰক শ্ৰীনাৰায়ন গুৰুৰ জীৱন দৰ্শনৰ আধাৰত মহাকাব্যৰ ৰূপত ৰচিত এই কবিতাসমূৰ সৃষ্টি সঁচাকৈয়ে অনন্য।

মণিপুৰী ভাষাৰ প্ৰখ্যাত চুটিগল্পৰ লেখক বুধিচন্দ্ৰ হেস্নাম্বাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন “ৱামখেইগি ৱাংমাদা” ই লাভ কৰে মণিপুৰী ভাষাৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা।

মাৰাঠী ভাষাৰ বিখ্যাত কবি, সমালোচক মধুকৰ সুদাম পাটিলে তেখেতৰ সমালোচনামূলক সাহিত্যৰ পুথি “সৰ্জনপ্ৰেৰনা আনি কবিত্বশোধ”ৰ বাবে এইবাৰৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰে।

নেপালী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ পুথি ” কিন ৰৈৱো উপমা”ৰ লেখক নেপালী ভাষাৰ প্ৰথিতযশা কবি লোকনাথ উপাধ্যায় ছাপাগাইয়ে এইবছৰৰ নেপালী ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰে।

ওড়িয়া সাহিত্যৰ বাবে এইবছৰ ওড়িয়া লেখক দশৰথী দাসৰ গ্ৰন্থ ” প্ৰসঙ্গ পুৰুণা ভাৱনা নুৱা” নামৰ প্ৰৱন্ধ সংকলনখন বাচনি কৰা হয়, সাহিত্য অকাদেমি বঁটাৰ বাবে।

পাঞ্জাৱী ভাষাৰ কাব্য গ্ৰন্থ “কোনে দা সূৰজ” নামৰ গ্ৰন্থৰ লেখক কবি সাহিত্যিক মোহনজিত সিংহক এইবছৰ পাঞ্জাৱী ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।

ৰাজস্থানী ভাষাৰ কবি ৰাজেশ কুমাৰ ব্যাসদেৱৰ কবিতা পুথি ” কবিতা দেৱৈ দীথ” বাচনি কৰা হয় এইবছৰৰ ৰাজস্থানী ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটাৰ বাবে।

সংস্কৃত ভাষাত ৰচিত কাব্যগ্ৰন্থ “মম জননী”ৰ ৰচক ৰমাকান্ত শুক্লা দেৱক এইবছৰৰ সংস্কৃত ভাষাৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।
সন্থালী ভাষাত এইবছৰৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয় কবি শ্যাম বেসৰা জীউইৰাৰেক, তেখেতৰ উপন্যাস” মাড়োম” ৰ বাবে।
সিন্ধ্ৰী ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, কবি খিমান ইউ মূলানীৰ কাব্য গ্ৰন্থ “জীয়া মেই টাণ্ডা”ৰ বাবে।

তামিল ভাষাৰ প্ৰখ্যাত লেখক এচ ৰামাকৃষ্ণনৰ উপন্যাস ” সঞ্চাৰম”ৰ বাবে এইবছৰৰ তামিল ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা ঘোষণা কৰা হয়।
তেলেগু ভাষাৰ গল্পকাৰ কোলাকালুৰী এনোখক তেখেতৰ সমালোচনামূলক গ্ৰন্থ ” বিমৰ্ষিণী” ৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।
উৰ্দু সাহিত্যৰ প্ৰখ্যাত কাহিনী লেখক ৰহমান আব্বাচৰ উৰ্দু উপন্যাস “ৰোহজিন” বাচনি কৰা হয় এইবছৰৰ উৰ্দু ভাষাৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটাৰ বাবে। শিশুৰ মানসিক অস্থিৰতাক ভেটি কৰি গঢ়ি উঠিছে এই উপন্যাসৰ কাহিনী ভাগ।
এইদৰে ভাৰতবৰ্ষৰ স্বীকৃত ২৪ টা বিভিন্ন ভাষাৰ ২৪ জন শ্ৰেষ্ঠ লেখক সাহিত্যিক বিচাৰি উলিয়াই সাহিত্য অকাদেমিয়ে ২০১৮ বৰ্ষৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰাপকসকলৰ নাম ঘোষণা কৰিছিল যোৱা ডিচেম্বৰ মাহত আৰু এই বছৰৰ ২৮ জানুৱাৰীৰ পৰা ২ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ সাহিত্য অকাদেমিৰ নিজস্ব চৌহদত আয়োজন কৰা সাহিত্যোৎসৱ ২০১৯ ত এই বঁটাসমূহ প্ৰদান কৰিছিল। মোৰেই সৌভাগ্য যে, উক্ত সাহিত্য উৎসৱৰ মূল দুটা দিনত মই উপস্থিত থাকি কিছু বিৰল চাক্ষুষ অভিজ্ঞতা লভাৰ সূৱৰ্ণ সুযোগ পাইছিলোঁ। সঁচাকৈয়ে অনুমান কৰকচোন, সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ সকলো ভাষাৰ বিদগ্ধ আৰু প্ৰখ্যাত লেখকসকল একেলগে একেটি চৌহদৰ মাজত সমবেত হৈছে, ইজনে সিজনৰ মনৰ বতৰা লৈছে, একেলগে খোৱা-বোৱা কৰিছে আৰু আমি দৰ্শকসকলে তেখেত সকলক ওচৰৰ পৰা লগ পাই ভাৱ বিনিময় কৰাৰ অপূৰ্ব সুযোগ পাইছোঁ- কিমান যে উৎসাহজনক আৰু মনত ৰাখিবলগীয়া কথা নহয়নে ? ২৯ জানুৱাৰীত দিনৰ ভাগত অনুষ্ঠিত হৈছিল বঁটাপ্ৰাপক সকলৰ লগত সংবাদ মাধ্যমৰ অন্তৰঙ্গ আলাপ। প্ৰতিজনেই নিজৰ নিজৰ ক্ষেত্ৰত একোজন বিদগ্ধ পণ্ডিত। সংবাদ মাধ্যমৰ লোকসকলৰ বিভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিওতে তেখেতসকলৰ প্ৰতিভাৰ বিৱৰণ দেখি শুনি আচৰিত হৈ পৰিবলৈ বাধ্য হৈছিলোঁ। তেনেসকল প্ৰখ্যাত লোকৰ মাজত অসমৰ এইবাৰৰ বঁটা বিজয়ী সনন্ত তাঁতিদেৱ, বড়ো ভাষাৰ বঁটাবিজয়ী ঋতুৰাজ বসুমতাৰীদেৱ, মণিপুৰৰ বঁটাপ্ৰাপক বুধিচন্দ্ৰ হেইস্নাম্বা আদি আমাৰ ঘৰৰ ওচৰৰ সাহিত্যসেৱী সকলক দেখা পাই, তেখেতসকলৰ অভিজ্ঞতাৰ বুজ লৱলৈ পাই যথেষ্ট সুখ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। উত্তৰ পূৱৰ সাহিত্য ভাৰতবৰ্ষৰ মূল সাহিত্যৰ লগতযে সমানে ফেৰ মাৰিবলৈ সক্ষম, তাকে দেখি, শুনি মানসিক শান্তি লাভ কৰিছিলো।

দুপৰীয়াৰ মধ্যাহ্ন ভোজনৰ সময়ত লগ পাইছিলোঁ প্ৰথিতযশা সাহিত্যিক সকলক নিচেই ওচৰৰ পৰা। য়েছে দৰ্জি ঠংছিদেৱক একেবাৰেই কাষতে লগ পাই দুআষাৰ কথা পতাৰ লোভ সামৰিব পৰা নাছিলোঁ। আচৰিত হৈ লক্ষ্য কৰিছিলোঁ, তেখেতসকলো দেখোন মাটিৰেই মানুহ। লেখক আৰু পঢ়ূৱৈৰ মাজত কতো বিচাৰি নাপালোঁ ব্যৱধানৰ দেৱাল।

একেদৰেই আবেলি সাহিত্য অকাদেমিৰ ফালৰ পৰা আয়োজন কৰা হৈছিল এখন বৃহৎ চাহমেলৰ, মুকলি আকাশৰ তলত। সকলো কৰ্মকৰ্তা, বঁটাপ্ৰাপক সকল, তেওলোকৰ পৰিয়ালবৰ্গ, অকাদেমিৰ হিতৈষি সদস্য সকল, পূৰ্বৱৰ্তী বছৰবোৰৰ বঁটাপ্ৰাপক সকল, আৰু পঢ়ুৱৈ দৰ্শকসকলক একেলগে চাহমেলৰ মজিয়াত লগ পোৱাৰ এনে অভিজ্ঞতা সঁচাকৈয়ে বিৰল। ফটোৰ সহায় লৈ ইয়াৰে কিছুমান মুহূৰ্তৰ স্মৃতি ৰাখি থ’লো আৰু কিছু অংশ আপোনালোকলৈও আগবঢ়ালো।


এই চাহমেলৰ মাজতেই বড়ো ভাষাৰ অকাদেমি বঁটা বিজেতা ঋতুৰাজ বসুমতাৰীদেৱক কাষতেই লগ পাই তেখেতৰ কিতাপখনৰ বিষয়ে দুষাৰমান জানিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিলোঁ। সঁচাকৈয়ে মাটিৰ মানুহ বসুমতাৰীদেৱ। বৰ সৰল ভাবে কোৱা তেখেতৰ কিতাপখনৰ কথাখিনিয়ে অন্তৰ চুইছিল।

সন্ধিয়া ৫-৩০ বজাৰ পৰা কামানি হলত(সাহিত্য অকাদেমিৰ চৌহদৰ ওচৰত) সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদানৰ মূল অনুষ্ঠান আৰম্ভ হ’ল। ২৪টা ভাষাৰ বঁটা বিজয়ীসকলক মঞ্চত একাদিক্ৰমে অসমীয়া ভাষাৰ পৰা উৰ্দু ভাষালৈ সুন্দৰ ভাবে বহাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।

সাহিত্য অকাদেমিৰ সভাপতি ডঃ চন্দ্ৰশেখৰ কাম্বাৰৰ সভাপতিত্বত অনুষ্ঠিত বঁটা বিতৰণী সভা আৰম্ভ হয় এটি উদ্বোধনী সংগীতেৰে। ইয়াৰ পাছতেই অকাদেমিৰ সম্পাদক ডঃ কে শ্ৰীনিবাসা ৰাওৱে এক চমু আদৰণি ভাষণত এইবাৰৰ অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি প্ৰখ্যাত ওড়িয়া সাহিত্যিক অধ্যাপক মনোজ দাস আৰু বিশিষ্ট অতিথি শ্ৰীলংকাৰ প্ৰখ্যাত লেখক সান্থাম আইথুৰাইক আদৰণি জনায়। ডঃ ৰাওৱে লগতে সাহিত্য অকাদেমিৰ যোৱা ৬৫ বছৰীয়া সফলতা যাত্ৰাৰ অংশীদাৰ হোৱা প্ৰতিজন লেখক সাহিত্যিকলৈ তেখেতসকলৰ নিৰৱিচ্ছিন্ন সহযোগিতাৰ বাবে ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। নিজৰ ভাষণত অধ্যাপক মনোজ দাসদেৱে সাহিত্য অকাদেমিৰ মঞ্চক ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে, য’ত বিভিন্নতাৰ মাজত ঐক্য প্ৰতিফলন কৰা ভিন্ন ভিন্ন ২৪ টা ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠসকলক একত্ৰিত কৰিছে। তেখেতে ইয়াকো উল্লেখ কৰে যে পৃথিৱীৰ কোনো দেশতেই এনেকুৱা সাহিত্য উৎসৱ নাই য’ত বিভিন্ন ভাষাত সাহিত্য চৰ্চা কৰা ২৪ জন শ্ৰেষ্ঠ লেখকে একেখন মঞ্চতেই আসন গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পাছতেই অকাদেমিৰ সম্পাদক শ্ৰীনিবাস ৰাওৱে এজন এজনকৈ বঁটা প্ৰাপক সকলৰ প্ৰশস্তি পত্ৰ পাঠ কৰি যায় আৰু সভাপতি চন্দ্ৰশেখৰ কাম্বাৰ ডাঙৰীয়াই সকলোকে বঁটা সমূহ প্ৰদান কৰি যায়। প্ৰথমজন বঁটা গ্ৰহণকাৰী আছিল এইবাৰৰ বঁটা বিজয়ী কবি সনন্ত তাঁতিদেৱ। স্বাভাৱিকতেই মনটো আনন্দেৰে ভৰি পৰিল মুখ্যতঃ দুটা কাৰণত। প্ৰথম মই তেখেতৰ কবিতাৰ অন্ধ অনুৰাগী আৰু তেখেত মোৰ প্ৰতিৱেশী। ইয়াৰ পাছতেই ক্ৰমান্বয়ে বঙালী, বড়ো আদি ২৪ টা ভাষাৰ বঁটা প্ৰাপক সকলক বঁটাসমূহ প্ৰদান কৰা হয়। বঁটা প্ৰদানৰ এই জাকতজিলিকা অনুষ্ঠানৰ চাক্ষুষ বিৱৰণ ভাষাৰে বৰ্ণনা কৰা কঠিন। সেয়েহে মোবাইল কেমেৰাৰে বাণীবদ্ধ কৰা কেইটামান ভিডিও তলত আগবঢ়ালোঁ।

বঁটা প্ৰদান -সনন্ত তাঁতিদেৱ

বঁটা প্ৰদান – ঋতুৰাজ বসুমতাৰীদেৱ

বঁটা প্ৰদান -মণিপুৰী লেখক বুধিচন্দ্ৰ হেস্নাম্বা

এনেদৰেই ২৯ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত ২০১৮ চনৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ মূল সভাখনৰ সমাপ্তি হয় আৰু শলাগৰ শৰাই আগবঢ়াই অকাদেমিৰ উপসভাপতি মাধৱ কৌশিক ডাঙৰীয়াই।  গোটেই অনুষ্ঠানটোত উপস্থিত থাকি , জীৱনৰ বাবে এক বিৰল অভিজ্ঞতা সঞ্চয় কৰি ওলাই আহিছিলোঁ সাহিত্য অকাদেমিৰ চৌহদৰ পৰা। সন্তুষ্টিৰে ভৰি পৰিছিল মন। বাহিৰত জানুৱাৰী মাহৰ দিল্লীৰ শীতল পৰিৱেশে দেহ শীতল কৰি তুলিলেও মন কিন্তু যথেষ্ট উমাল হৈ আছিল, দেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ সাহিত্যিক সকলৰ উমাল সান্নিধ্যৰ বাবে।

  • 18
    Shares

2 Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published.